بندر سی نیز ( دیلم ) :  در حدود بیست کیلومتری دیلم در حوالی خور امام حسین (ع) که امروزه یکی از مراکز تاسیس نفت جنوب است آثار خرابه های بندر سی نیز موجود است . این منطقه تا سال 231 هجری . قمری ، که همزمان با آغاز شورش قرمطیان بود ، بندری آباد و پررونق به شمار می رفت . در این سال قرمطیان آن را ویران کردند و دیگر هرگز آبادانی پیشین خود را به دست نیاورد .

منطقه باستانی توز : منطقه باستانی توز بین روستای زیراه ، اردشیر آباد ، سعد آباد از توابع شهرستان دشتستان در حاشیه رودخانه شاپور دالکی قرار دارد.توز شهری تجاری بود که پارچه های کتانی ملون و گلابتون دوزی آ معروف بود . رودخانه شاپور که از نزدیک آن می گذرد توز ( توج) نامیده می شد . آثار توز قدیم به صورت ویرانه های در جلگه آبادی های سعد آباد ، زیراه و اردشیر آباد قرار دارد .  

سیراف : سیراف در جنوب شرقی بندر بوشهر در جوار بندر کوچک طاهری قرار دارد . این شهر باستانی بزرگ شامل بندر سه گانه کنونی یعنی بندر طاهری ، کنگان و دیر بود . قدمت سیراف با توجه به کشفیات باستان شناسی به دوره ساسانی می رسد .نام اولیه این شهر ( اردشیر آباد ) بود . که در گذر تاریخ به سیراف تبدیل شده است . ظاهرا اردشیر بابکان به هنگام احداث این بندر به علت اهمیت آب و موقعییت سخت جغرافیایی آن یک شبکه گسترده آب ایجاد می کند . این بندر از بنادر مهم دورا ساسانی بود . ودر منتهی الیه شاهراه بازرگانی مهم ساسانیان که از شهر گور ( فیروز آباد کنونی) می گذشت قرار داشته است . جاده مفروش سنگی و پهن گور به سیراف راهنمای کاروان های برگ تجاری بوده که آنان را به ساحل دریا هدایت می کرده است . ترقی و شکوه سیراف در قرون اولیه اسلامی به وقوع پیوست . همزمان با قدرت یافتن آل بویه و تبدیل شیراز به مرکز نظامی و سیاسی ، بندر سیراف به علت نزدیکی آن به شیراز به یک بندر بازرگانی مطمئن بدل شد و حتی بندری نظامی نیز به شمار می رفت . در قرون اولیه اسلامی ، یکی از پرجمعیت ترین و آبادترین شهرهای اردشیر خز ( یکی از پنج شهر فارس) محسوب می گردید . در حال حاضر آثار باستانی سیراف در جلگه باریکی به طول چهار کیلومتر و به عرض 700 متر مشاهده می شود . کاوش های باستان شناسی سیراف ، از سال 1345 توسط یک هیئت مشترک باستان شناسی ایران و انگلیس شروع گردید و تا سال 1352 هفت فصل کاوش در این محوطه باستانی صورت گرفت .

بندر مهروبان و دیلم : بندر قدیمی مهروبان در 24 کیلومتری شمال بندر دیلم قرار داشت . آثار خرابه های این بندر هم اکنون به نام ( تل امامزاه ) مشهور است . بندر دیلم تا پیش از خرابی بندر مهروبان که در انتهای باستانی معروف اصفهان - مهروبان قرار داشت ،  از بنادر بازرگانی مهم ایران بود . نام دیلم شاید از اسم دیلمون که نام قدیمی جزیره بحرین است گرفته شده باشد . این بندر در زمان شورش قرامطو آل بوسعید نیز از مراکز نشر افکار قرامطه بود و گویا محل تولد حمدان قرمط نیز بوده است .

ریشهر ( بوشهر ) : ریشهر در هفت کیلومتری جنوب شهر بوشهر واقع شده است . قدمت آثار کشف شده آن به هزاره سوم تا هزاره اول پیش از میلاد می رسد . از آجر نوشته های عیلامی موجود در خرابه های این شهر ، معلوم می گردد که ریشهر در آن عصر (لیان) خوانده می شده است . لیان به دلیل موقعیت خاص جغرافیای یکی از حلقه های ارتباطی شرق و غرب دنیای قدیم بوده است . نام ریشهر خلاصه شده ( ریوارد اردشیر ) است . اردشیر بابکان شهرهای زیادی بنا کرد که ریوارد اردشیر یکی از آنها است که تجدید بنای لیان بوده است . این شهر در زمان ساسانیان یکی از مراکز علمی و ادبی به شمار می رفته است . ریشهر بعد از اسلام تا سده های چند رونق داشت به طوری که گفته می شود این شهر در قرن شانزدهم میلادی در حدود دوهزار خانه مسکونی داشت . دو منطقه باستانی ( تل پی تل ) و ( شاه نشین ) در همان حوالی ریشهر شناسایی شده است . شهر باستانی ریشهر در تاریخ 24 شهریور ماه 1310 در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است .